Stenen van herinnering – God herinnert Zich

En het gebeurde, toen heel het volk het oversteken van de Jordaan voltooid had, dat de HEERE tegen Jozua zei ‘Neem voor u twaalf mannen uit het volk, uit elke stam één man, en gebied hun: Neem van hier uit het midden van de Jordaan, van de plaats waar de voeten van de priesters staan, voor uzelf twaalf stenen op. Neem ze met u mee naar de overkant en leg ze neer in het kamp waar u deze nacht gaat overnachten. Daarop riep Jozua de twaalf mannen die hij had laten aanstellen uit de Israëlieten, uit elke stam één man, en Jozua zei tegen hen: Ga voor de ark van de HEERE, uw God, uit naar het midden van de Jordaan. En laat ieder voor zich een steen op zijn schouder heffen, volgens het aantal stammen van de Israëlieten, zodat dit een teken is onder u. Wanneer uw kinderen morgen vragen zullen: Wat betekenen deze stenen voor u? 7dan moet u tegen hen zeggen dat het water van de Jordaan werd afgesneden voor de ark van het verbond van de HEERE. Toen hij door de Jordaan ging, werd het water van de Jordaan afgesneden. Daarom zullen deze stenen voor de Israëlieten tot een gedenkteken zijn tot in eeuwigheid.

Jozua 4: 1 – 7

Samenvatting

Soms hebben we een geheugensteuntje nodig om iets te herinneren. God heeft door de Bijbel heen ons veel geheugensteuntjes gegeven. Zo spreken de stenen die door Jozua zijn geplaatst van de wonderbaarlijke uittocht uit Egypte. Helaas, hebben de Israëlieten niet geluisterd en zijn ze God vergeten. God is hen echter niet vergeten. Door de Bijbel heen zien we dat God zijn verbond herinnert en meteen in actie komt. Laten wij luisteren naar de getuigenissen uit de Bijbel en in actie komen door het voorbeeld van de geloofshelden na te leven . Laat ons getuigen zijn van Gods grote daden. AMEN!

Wist je dat?

• Steen in het Hebreeuws ‘Eben’ (אֶבֶן) is. Je komt het woord tegen in de naam “Ebenezer” wat ‘steen van hulp’ betekend.
• Stenen in de Bijbel gebruikt werden als gedenkteken; bijvoorbeeld na het sluiten van een verbond (tussen Jacob en Laban – Gen. 31).
• Herinneren in het Hebreeuws ‘Zakar’ (זָכַר) is. Dit woord draagt de betekenis ‘aan iemand denken om vervolgens iets voor deze persoon te doen’. Het is dus niet het tegenovergestelde van iemand vergeten. De focus ligt op het helpen van iemand en niet op het denken aan iemand.

Overdenking

Wat is jouw mooiste herinnering? Mijn mooiste herinnering komt naar boven als ik naar de ketting kijk die rond mijn nek hangt. Aan deze ketting hangt mijn trouwring. Het brengt de mooie momenten van onze huwelijksdag weer naar boven. Het is ook zo leuk om kinderen te zien die een vriendschapsring dragen. De ring herinnert aan een mooie vriendschap. Denk dat we allemaal wel momenten in ons leven hebben waarbij we een mijlpaal willen slaan; een moment die we in steen willen beitelen. Zoals de geboorte van je kind of het behalen van een mijlpaal.

In de Bijbel besteedt God veel tijd aan gedenktekens. Denk maar eens aan de Sabbat (zaterdag) of feestdagen die door God gegeven zijn om ons aan Gods daden te herinneren. In onze centrale tekst geeft God Jozua de opdracht om een soort van monument op te richten op een adembenemend moment in het geloofsleven van de Israëlieten. Zouden wij ook niet stilvallen als we voor onze ogen zagen dat de Jordaan stopte met stromen en opdroogde op het moment dat de priesters (die de ark des verbond droegen) haar aanraakte? Ze hadden de mijlpaal van hun geloofsreis uit Egypte bereikt, ze betraden het beloofde land.

Twaalf stenen zijn voor de komende generaties Israëlieten de stille getuigen. Stille getuigen? Nee, sprekende getuigen! De stenen die niet spreken kunnen, getuigen van Gods grote daden. Als de vader, zijn zoon of de moeder haar dochter verteld over de wonderbaarlijke intocht in het beloofde land dan kunnen ze wijzen naar de twaalf stenen. Net als een trouwring, roepen de twaalf stenen de gemeenschappelijke herinneringen op over hoe ze een volk zijn geworden met een eigen land en één God. De stenen geven hierbij de volgende boodschap door:

Wees op uw hoede dat u de HEERE, uw God, niet vergeet, en daardoor Zijn geboden, Zijn bepalingen en Zijn verordeningen, die ik u heden gebied, niet in acht neemt. Wanneer u eet, verzadigd wordt, goede huizen bouwt en daarin woont, uw runderen en uw kleinvee talrijk worden en ook uw zilver en goud toeneemt, ja, alles wat u hebt, talrijk wordt, pas ervoor op dat uw hart zich dan niet verheft en u de HEERE, uw God, vergeet, Die u uit het land Egypte, uit het slavenhuis, geleid heeft

Deut. 8: 11 – 14

De stenen herinneren de Israëlieten aan de woorden van Mozes: ‘Pas op dat je God niet vergeet’. In de woestijn was geen voedsel te vinden; er was geen water en geen schuilplaats voor de brandende zon. De Israëlieten zullen wellicht woorden gezongen hebben die de Psalmist ook bezingt ‘U bent mijn toevlucht, mijn deel in het land der levenden’ (Ps. 16: 4). In de woestijn hadden ze niets, ze waren niets en uit het niets maakte God een volk. In die woestijnreis was God alles voor hun: Hun toevlucht, hun voorziener (in dagelijkse noden). En na deze reis kwamen ze in het beloofde land en kregen rust.

Het spreekwoord ‘Hard gegeten, snel vergeten’ vat mooi samen wat er vervolgens gebeurde. Het leven in Israël werd voorspoedig. Ze leefden in relatieve rijkdom en hadden alles wat hun hart kon wensen. Ze hadden eten, en een overvloed aan drinken en prachtige huizen. Welke plek neemt God dan nog in? Is Hij onze Burcht, Is Hij onze Voorziener? Wie was God ook al weer? En zo vergeten de Israëlieten hun God in een snel en welvarend leven. Zij mogen God vergeten zijn, maar de stenen niet. De stenen blijven getuigen van Gods machtige daden!

De Israëlieten waren God vergeten, maar was God hun ook vergeten. Had Hij stenen nodig om zich aan hen te herinneren? De reis uit het slavenhuis Egypte was begonnen met de volgende woorden:

Het gebeurde vele dagen daarna, toen de koning van Egypte gestorven was, dat de Israëlieten zuchtten en het uitschreeuwden vanwege de slavenarbeid. En hun hulpgeroep vanwege de slavenarbeid steeg omhoog tot God. Toen hoorde God hun gekerm, en God dacht aan Zijn verbond met Abraham, met Izak en met Jakob. En God zag naar de Israëlieten om en ontfermde Zich over hen.

Exodus 2:23 – 25

Het woord ‘dacht’ is in andere Bijbelvertalingen vervangen door ‘herinnerde’. Dat God Zich iets bedenkt of herinnert, wil niet zeggen dat Hij het vergeten was. In de context van de uittocht zorgde het hulpgeroep ervoor dat God dacht aan zijn verbond en vervolgens in actie komt door Zich over het volk te ontfermen. Soms luister ik liedjes over vroegere tijden en kan dan soms overspoeld worden door gevoelens van weemoed. Al gauw ga je denken ‘vroeger was alles beter’. In de periode toen de Israëlieten God vergeten waren komen we deze gevoelens van weemoed ook tegen bij Gideon. Als Hij geroepen wordt als richter (verlosser) vraagt hij de engel ‘waar zijn al die wonderen waar onze ouders het over hadden?’ (Richteren 6: 13). Gideon zat vast in het verleden. Hij herinnerde zich de wonderen van de uittocht, maar dit zette hem niet aan te actie of geloof. Hij juichte het niet uit toen de engel tot hem sprak. Hij zie niet ‘als U Mozes kon gebruiken om Uw volk te bevrijden dan kunt U mij ook gebruiken!’. Hij twijfelt alleen maar en herinnert zich niet de waarschuwing van Mozes “als je God vergeet dan zul je geen vrede in het beloofde land kennen”.

Praktisch

De Bijbel is ons gegeven als getuigenis zodat we door het lezen van de verhalen God mogen leren kennen. Al deze herinneringen getuigen van een grote God die machtige wonderen heeft gedaan. Met als hoogtepunt de overwinning van Jezus over zonde en dood. De verleiding is aanwezig de verhalen uit de Bijbel te lezen als prachtige levenslessen van geloofshelden. Het Hebreeuwse woord ‘Zakar’ roept ons echter op om de verhalen niet alleen te gedenken, maar ook te beleven. Zo beleeft elke generatie Joden de uittocht uit Egypte net of waren zij er zelf bij geweest. Deze reis beleven ze elk jaar waar tijdens het Pesach feest (Pasen). Bij het lezen van de Bijbel mogen we weten dat God niet verandert is. Wat Hij in het verleden heeft gedaan, wil Hij vandaag nog steeds doen. Hij wil met ons op reis naar het beloofde land en ons Zijn grootheid laten zien (ervaren). De stenen die Jozua heeft geplaatst en de Bijbel die in je huis ligt, spreken over God. Laten wij naar hun luisteren en geloven dat God vandaag ook met ons op reis wil gaan opdat wij Hem mogen kennen als Vader (en verlosser).

Inspirerende quote